Η εποχή της απόλυτης κυριαρχίας των ΗΠΑ τελείωσε κάτω από τη θάλασσα — Με ρυθμούς-σοκ η ναυπήγηση του κινεζικού στόλου, εγκλωβίζει τα αμερικανικά αεροπλανοφόρα και αλλάζει βίαια την παγκόσμια ισορροπία ισχύος
Η πρόσφατη σύνοδος κορυφής μεταξύ του Προέδρου των ΗΠΑ Donald Trump και του Κινέζου Προέδρου Xi Jinping μπορεί να έδωσε την εικόνα μιας ανανεωμένης προσέγγισης• ωστόσο, ενώ οι δύο Πρόεδροι διαπραγματεύονταν στην επιφάνεια, τα πολεμικά τους ναυτικά προετοιμάζονταν για μια αναμέτρηση στην οποία τα πυρηνοκίνητα επιθετικά υποβρύχια (SSN) θα μπορούσαν να διαδραματίσουν καθοριστικό ρόλο.
Ο στρατηγικός ανταγωνισμός μεταξύ Ουάσιγκτον και Πεκίνου φαίνεται να κινείται σε μια πολύ διαφορετική τροχιά — ιδίως κάτω από τα ύδατα του Ινδο-Ειρηνικού.
Προς το παρόν, οι Ηνωμένες Πολιτείες ενδέχεται να διαθέτουν σημαντικό προβάδισμα στον αριθμό των SSN, στην τεχνολογία και στην επιχειρησιακή εμπειρία, όμως η Κίνα καλύπτει γρήγορα τη διαφορά, επεκτείνοντας τις υποβρύχιες δυνατότητές της.
Στην προσπάθειά της να μειώσει το χάσμα με τις ΗΠΑ, η Κίνα έχει εισέλθει σε έναν αγώνα για την απόκτηση υποβρύχιας υπεροχής σε ολόκληρο τον Ινδο-Ειρηνικό, κάτι που θα μπορούσε να διαμορφώσει την αποτροπή, τον έλεγχο της θάλασσας και τη στρατηγική ισορροπία ισχύος για τις επόμενες δεκαετίες.
Για την κυριαρχία στη θάλασσα, τόσο τα SSN όσο και τα SSBN (πυρηνοκίνητα υποβρύχια που φέρουν βαλλιστικούς πυραύλους) διαδραματίζουν κρίσιμους ρόλους.
Τα SSBN παρέχουν πρωτίστως πυρηνική αποτροπή, εξασφαλίζοντας μια αξιόπιστη ικανότητα δεύτερου πλήγματος, ενώ τα SSN είναι ουσιαστικά σχεδιασμένα για αποστολές «κυνηγού-φονέα», συμπεριλαμβανομένων της παρακολούθησης και, εφόσον απαιτηθεί, της εμπλοκής των SSBN του αντιπάλου, καθώς και της συνοδείας ομάδων κρούσης αεροπλανοφόρων (CSG) σε αποστολές ελέγχου της θάλασσας.
Όπως επισημαίνει ο Κορεάτης μελετητής Dongkeun Lee, στο πλαίσιο του Ινδο-Ειρηνικού, οι επιχειρήσεις των SSN μπορούν να ταξινομηθούν ευρέως σε δύο βασικές αποστολές:
(1) αντιμετώπιση των δυνατοτήτων των SSBN και (2) συνοδεία CSG.
Η πρώτη συνδέεται στενά με την πυρηνική αποτροπή, ενώ η δεύτερη αντανακλά την παραδοσιακή λειτουργία της θαλάσσιας ισχύος, δηλαδή τον έλεγχο και την προστασία βασικών θαλάσσιων γραμμών επικοινωνίας (SLOC).
Και οι δύο αποστολές είναι ιδιαίτερα σημαντικές σε αυτό το τμήμα του κόσμου, καθώς τα κύρια σημεία ανάφλεξης της περιοχής, συμπεριλαμβανομένης της Ανατολικής Σινικής Θάλασσας, της Νότιας Σινικής Θάλασσας και του Στενού της Ταϊβάν, αποτελούν όλα θαλάσσιες ζώνες.
Ως εκ τούτου, η διατήρηση αξιόπιστων ναυτικών δυνατοτήτων είναι απαραίτητη τόσο για την ενίσχυση της αποτροπής όσο και για την προώθηση ευρύτερων στρατηγικών στόχων στην περιοχή.
Πύλες κρίσιμης σημασίας
Παρεμπιπτόντως, περίπου το ένα τρίτο της παγκόσμιας ναυτιλιακής κίνησης διέρχεται από τη Νότια Σινική Θάλασσα.
Οι θαλάσσιες πύλες της περιοχής είναι κρίσιμης σημασίας όχι μόνο για την Κίνα, αλλά και για την Ταϊβάν, τη Νότια Κορέα και την Ιαπωνία.
Οι αμερικανικές CSG εξακολουθούν να διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στον έλεγχο και την προστασία αυτών των κρίσιμων SLOC.
Κατά συνέπεια, τα SSN διαδραματίζουν εξίσου κρίσιμο ρόλο στη συνοδεία των CSG. Παρέχοντας φονικές υποβρύχιες δυνατότητες που μπορούν να στοχεύσουν αθόρυβα απειλές σε πολλαπλά πεδία, συμπεριλαμβανομένων στόχων στην επιφάνεια και κάτω από την επιφάνεια, τα SSN μπορούν να εξουδετερώνουν αποτελεσματικά απειλές κατά των αεροπλανοφόρων.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες διατηρούν μόνιμα ένα αεροπλανοφόρο στον Έβδομο Στόλο, ο οποίος εδρεύει στη Γιοκοσούκα της Ιαπωνίας, και είναι σύνηθες να βρίσκονται περισσότερες από μία CSG στην περιοχή οποιαδήποτε δεδομένη χρονική στιγμή.
Η παρουσία των SSN εδώ εξυπηρετεί τόσο την προστασία των αμερικανικών ομάδων αεροπλανοφόρων όσο και τη δημιουργία της δυνατότητας απειλής των κινεζικών πυρηνοκίνητων υποβρυχίων.
Παρομοίως, η Λαϊκή Δημοκρατία της Κίνας αναπτύσσει ταχύτατα τη δική της ικανότητα CSG, με στόχο να αντισταθμίσει εκείνη των Ηνωμένων Πολιτειών στη Νότια Σινική Θάλασσα.
Η ναυτική βάση της Κίνας στο Yulin, στο νησί Χαϊνάν, αποτελεί σημαντικό κέντρο των πυρηνικών υποβρυχιακών δυνάμεών της.
Μέχρι πρόσφατα, η υποβρύχια κυριαρχία έγερνε έντονα υπέρ των ΗΠΑ. Όμως οι συσχετισμοί αλλάζουν γρήγορα.
Αν και το Πολεμικό Ναυτικό των ΗΠΑ εξακολουθεί να προηγείται, με έναν εξ ολοκλήρου πυρηνοκίνητο στόλο 71 ενεργών υποβρυχίων (συμπεριλαμβανομένων 51–53 SSN/SSGN), η Κίνα έχει πλέον ξεπεράσει τη Ρωσία και διαθέτει τον δεύτερο μεγαλύτερο στόλο πυρηνοκίνητων υποβρυχίων στον κόσμο, με κατ’ εκτίμηση 9 έως 12 SSN (όπως τα Type 093 και Type 093A/093B της κλάσης Shang) και 6 SSBN (κλάση Jin, Type 094), φτάνοντας συνολικά περίπου τα 32 ενεργά πυρηνοκίνητα υποβρύχια στο σύνολο των ναυτικών της δυνάμεων, τα οποία επιχειρούν κυρίως στην περιοχή του Ινδο-Ειρηνικού.
Σε πρόσφατη αξιολόγηση του IISS, αναφέρεται ότι η Κίνα ναυπήγησε 10 πυρηνοκίνητα υποβρύχια μεταξύ 2021 και 2025, συνολικού εκτοπίσματος 79.000 τόνων, έναντι 7 αμερικανικών υποβρυχίων συνολικού εκτοπίσματος 55.000 τόνων. Για πρώτη φορά, υποστηρίζεται ότι η Κίνα ξεπέρασε τις ΗΠΑ τόσο σε αριθμό όσο και σε συνολικό τονάζ σε μια περίοδο πέντε ετών.
«Το σημαντικότερο είναι ότι σε αυτά περιλαμβάνονται το έβδομο και το όγδοο Type 094 (Jin), πυρηνικά οπλισμένα υποβρύχια βαλλιστικών πυραύλων (SSBN), τα οποία αποτελούν μέρος της ανάδυσης της πυρηνικής τριάδας του Πεκίνου», αναφέρει η μελέτη του IISS.
Σημειώνεται ότι εμπορικά διαθέσιμες δορυφορικές εικόνες που ελήφθησαν στις αρχές του 2026 έδειχναν συνολικά έξι Type 094, κατανεμημένα μεταξύ του ναυπηγείου Bohai Shipbuilding Heavy Industry Co (BSHIC) στο Huludao, της 1ης Βάσης Υποβρυχίων στο Jianggezhuang, της εγκατάστασης δοκιμών Xiaopingdao και της 2ης Βάσης Υποβρυχίων στον κόλπο Yalong, στο νησί Χαϊνάν.
«Εάν ληφθούν υπόψη επιπλέον σκάφη που είτε βρίσκονταν σε περιπολία αποτροπής είτε παρέμεναν εκτός ορατότητας για εργασίες επισκευής και εκσυγχρονισμού κατά την περίοδο αυτή, είναι σχεδόν βέβαιο ότι η Κίνα ναυπήγησε ένα έβδομο και ένα όγδοο Type-094 το 2024 και το 2025, αντίστοιχα», καταλήγει η μελέτη του IISS.
Εκτός από τα Type 094, το Bohai κατασκευάζει επίσης πυρηνοκίνητα υποβρύχια κατευθυνόμενων πυραύλων (SSGN) για τον Λαϊκό Απελευθερωτικό Στρατό, με τη μελέτη να εκτιμά, βάσει εμπορικά διαθέσιμων δορυφορικών εικόνων της εγκατάστασης και αξιολογήσεων της αμερικανικής κυβέρνησης, ότι εννέα Type 093B (Shang III) έχουν ναυπηγηθεί από το 2022 έως και φέτος.
Παρεμπιπτόντως, τον Μάρτιο του τρέχοντος έτους, ο επικεφαλής των υπηρεσιών πληροφοριών του Πολεμικού Ναυτικού των ΗΠΑ, υποναύαρχος Mike Brookes, κατέθεσε ενώπιον της US-China Economic and Security Review Commission (USCC) ότι η Κίνα πραγματοποιεί μια σημαντική στροφή προς την κατασκευή ενός εξ ολοκλήρου πυρηνοκίνητου στόλου υποβρυχίων, στο πλαίσιο μιας ευρύτερης προσπάθειας ενίσχυσης των δυνατοτήτων της στον υποβρύχιο πόλεμο και επέκτασης της ναυτικής ισχύος ανοικτής θάλασσας.
Σύμφωνα με τον Brookes, το Πολεμικό Ναυτικό του Λαϊκού Απελευθερωτικού Στρατού (PLAN), το οποίο διαθέτει συνολικά περισσότερα από 60 υποβρύχια, συμπεριλαμβανομένων περίπου 50 συμβατικών πετρελαιοηλεκτρικών υποβρυχίων (SSK) και μικρότερου αριθμού SSN και SSBN, μεταβαίνει από τα συμβατικά υποβρύχια σε ένα πρόγραμμα ναυπήγησης που βασίζεται κατά κύριο λόγο στην πυρηνοκίνηση, με στόχο την υποστήριξη παρατεταμένων επιχειρήσεων, της στρατηγικής αποτροπής και της παρεμπόδισης θαλάσσιων οδών.
Ο Brookes επισήμανε επίσης ότι η Κίνα έχει επεκτείνει τις υποδομές παραγωγής υποβρυχίων σε τρία μεγάλα ναυπηγεία, τριπλασιάζοντας τη χωρητικότητα των υπόστεγων ναυπήγησης και υπερδιπλασιάζοντας την παραγωγική ικανότητα, ώστε να διατηρήσει υψηλότερη παραγωγή προηγμένων πυρηνοκίνητων υποβρυχίων καθ’ όλη τη δεκαετία του 2030.
Έως το 2027, προβλέπεται ότι η υποβρυχιακή δύναμη της Κίνας θα φτάσει περίπου τα 70 υποβρύχια, με την προσθήκη έως και έξι SSGN, τριών SSN μικρότερης κλάσης και δύο SSBN, ενώ θα αποσύρονται παλαιότερα κινεζικής και ρωσικής κατασκευής υποβρύχια.
Έως το 2035, η συνεχιζόμενη επέκταση θα μπορούσε να οδηγήσει σε έως και 80 υποβρύχια, περίπου τα μισά από τα οποία θα είναι πυρηνοκίνητα —μια σημαντική αλλαγή στη σύνθεση των δυνάμεων— ενώ οι προβλέψεις για τις αρχές της δεκαετίας του 2040 κάνουν λόγο για περίπου 20–30 νέα SSGN και SSBN.
Επιχειρήσεις ανοικτής θάλασσας
Οι πλατφόρμες αυτές θα σχεδιαστούν εξαρχής για επιχειρήσεις ανοικτής θάλασσας και για διαρκή παρουσία πέρα από την πρώτη νησιωτική αλυσίδα, αντιπροσωπεύοντας μια εξέλιξη στις υποβρύχιες επιχειρησιακές δυνατότητες του Ναυτικού του Λαϊκού Απελευθερωτικού Στρατού.
Η Κίνα πιθανότατα θα διαθέτει μια πιο επιβιώσιμη και πολυπληθή δύναμη υποβρυχίων βαλλιστικών πυραύλων, εξοπλισμένη με SLBM μεγαλύτερου βεληνεκούς και υψηλότερης ακρίβειας, επιτρέποντας περιπολίες σε προπύργια πλησιέστερα στα εγχώρια ύδατα, ενώ παράλληλα θα διατηρεί σε κίνδυνο την αμερικανική επικράτεια.
Αναμένεται ευρύτερη ανάπτυξη πυραύλων μεγάλου βεληνεκούς, δυνητικά υπερηχητικών, κατά πλοίων και εναντίον χερσαίων στόχων από υποβρύχιες πλατφόρμες, μαζί με πιο εξελιγμένες τορπίλες και μη επανδρωμένα οχήματα για αποστολές ISR, ναρκοπόλεμο και κρούση.
Σημαντικές επενδύσεις σε αισθητήρες του θαλάσσιου πυθμένα, υποβρύχια καλώδια και μη επανδρωμένα συστήματα θα ενισχύσουν την επίγνωση της κατάστασης από την πλευρά της Κίνας, δημιουργώντας παράλληλα ευπάθειες για τις ΗΠΑ και τους συμμάχους τους σε περίπτωση κρίσης ή σύγκρουσης.
Ο Ινδο-Ειρηνικός θα παραμείνει η κύρια περιοχή εστίασης του Ναυτικού του Λαϊκού Απελευθερωτικού Στρατού, όμως έως το 2040 είναι πιθανές οι τακτικές αναπτύξεις υποβρυχίων στον Ινδικό Ωκεανό, στις προσεγγίσεις της Αρκτικής και, πιθανώς, στον Ατλαντικό, προειδοποιεί ο Brookes.
Ωστόσο, όπως σημειώθηκε παραπάνω, το Πολεμικό Ναυτικό των ΗΠΑ διαθέτει σήμερα ανώτερες δυνατότητες ακουστικής απόκρυψης, πολεμική εμπειρία και ιδιαίτερα προηγμένα SSN κλάσης Virginia.
Όμως, όπως είχε εξηγήσει παλαιότερα το EurAsian Times, οι ΗΠΑ έχουν συσσωρευμένες παραγγελίες 12 υποβρυχίων κλάσης Virginia, επιπλέον τριών υποβρυχίων βαλλιστικών πυραύλων κλάσης Columbia.
Ο ρυθμός παραγωγής, 1,2 υποβρύχια ετησίως, υπολείπεται κατά πολύ των απαιτούμενων 2,33 ετησίως για την κάλυψη των δικών τους αναγκών αλλά και εκείνων των συμμάχων τους.
Στο πλαίσιο της συμφωνίας AUKUS, προβλέπεται ότι οι ΗΠΑ θα παραχωρήσουν τουλάχιστον τρία υποβρύχια κλάσης Virginia στην Αυστραλία στις αρχές της δεκαετίας του 2030.
Μόνο τρία αμερικανικά ναυπηγεία μπορούν να κατασκευάσουν πυρηνοκίνητα επιθετικά υποβρύχια (Groton, Κονέκτικατ• Quonset Point, Ρόουντ Άιλαντ• και Newport, Βιρτζίνια). Μόνο δύο από αυτά είναι αυτή τη στιγμή λειτουργικά.
Ενώ η αμυντική βιομηχανική βάση των ΗΠΑ βρίσκεται υπό σοβαρή πίεση, τα κινεζικά ναυπηγεία φέρεται να παρουσιάζουν καλύτερες επιδόσεις. Με περίπου 9 παλαιότερα σκάφη Shang I/II, καθώς και κατ’ εκτίμηση 16 κύτη Type 093B σε υπηρεσία, σε δοκιμές ή υπό κατασκευή, η Κίνα φέρεται να διαθέτει τη μεγαλύτερη σειρά SSN που βρίσκεται υπό κατασκευή οπουδήποτε στον κόσμο.
Το Type 093B φέρεται να διαθέτει σύστημα κάθετης εκτόξευσης για 24 αντιπλοϊκούς πυραύλους cruise YJ-12/YJ-18 και έξι τορπιλοσωλήνες, μετατοπίζοντας την Κίνα από τις συγκρούσεις με τορπίλες σε πλήγματα μεγάλου βεληνεκούς.
Τρία θεμελιώδη δεδομένα
Στον Ινδο-Ειρηνικό, ο υποβρύχιος ανταγωνισμός φαίνεται να αλλάζει τρία θεμελιώδη δεδομένα.
Πρώτον, η εποχή της αδιαμφισβήτητης υποβρύχιας κυριαρχίας των ΗΠΑ έχει τελειώσει.
Τα αμερικανικά SSN κυνηγούσαν επί μακρόν τα κινεζικά SSBN μέσα στα προπύργιά τους, διατηρώντας ευάλωτη την αποτρεπτική ικανότητα του Πεκίνου.
Τώρα, όμως, η Κίνα μπορεί να διατηρεί συνεχείς περιπολίες αποτροπής στη θάλασσα από τον κόλπο Yalong του Χαϊνάν, προστατευόμενες από τον στόλο επιφανείας και αισθητήρες του θαλάσσιου πυθμένα.
Αυτό αναγκάζει τα αμερικανικά SSN να επιχειρούν πλησιέστερα στα κινεζικά ύδατα, με μεγαλύτερο κίνδυνο, επιβαρύνοντας σημαντικά τους πόρους ανθυποβρυχιακού πολέμου (ASW).
Δεύτερον, η εξάπλωση αθόρυβων κινεζικών SSN με VLS —τουλάχιστον έξι κύτη SSGN που έχουν ναυπηγηθεί τα τελευταία πέντε χρόνια με συστήματα κάθετης εκτόξευσης, τα οποία θα μπορούσαν να εκτοξεύουν αντιπλοϊκούς πυραύλους υψηλής ταχύτητας, όπως έχει παρουσιαστεί στο Πεκίνο— σημαίνει ότι κάθε αμερικανικό αεροπλανοφόρο που εισέρχεται στο Στενό της Ταϊβάν ή στη Νότια Σινική Θάλασσα αντιμετωπίζει πλέον μια υποβρύχια πυραυλική απειλή από πολλαπλούς άξονες.
Το ασφαλές καταφύγιο του αεροπλανοφόρου πέρα από την πρώτη νησιωτική αλυσίδα, όπως θεωρούνταν μέχρι τώρα, δεν είναι πλέον ασφαλές.
Τρίτον, η ταχεία ναυτική επέκταση της Κίνας έχει μεταβάλει θεμελιωδώς το τοπίο ασφαλείας στον Ινδο-Ειρηνικό, ωθώντας την Αυστραλία και την Ιαπωνία να αναπτύξουν επιθετικά στρατηγικά αντίβαρα.
Αντί να ενεργούν μεμονωμένα, η Καμπέρα και το Τόκιο έχουν στραφεί προς πολυμερείς, περιορισμένου αριθμού μελών, συμμαχίες ασφαλείας, στρατιωτικό εκσυγχρονισμό και διαφοροποίηση των αλυσίδων εφοδιασμού, με στόχο να αντισταθμίσουν την αυξανόμενη ναυτική κυριαρχία του Πεκίνου.
Η Αυστραλία και η Ιαπωνία, μαζί με τις Ηνωμένες Πολιτείες και τις Φιλιππίνες, έχουν θεσμοθετήσει μια ομάδα ασφαλείας σχεδιασμένη ρητά για την αντιμετώπιση των επιθετικών κινήσεων του Πεκίνου στη Νότια και την Ανατολική Σινική Θάλασσα.
Η συμμαχία αυτή επικεντρώνεται σε κοινές θαλάσσιες περιπολίες, ανταλλαγή πληροφοριών και διαλειτουργικότητα των ενόπλων δυνάμεων, με στόχο τη διασφάλιση της ελευθερίας ναυσιπλοΐας σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο.
Καθοδηγούμενη από την ανάγκη προβολής ισχύος στις εκτεταμένες βόρειες προσεγγίσεις της, η Αυστραλία έχει αναδιαμορφώσει ριζικά την αμυντική της στάση.
Στον πυρήνα αυτής της προσπάθειας βρίσκεται η συμφωνία AUKUS —η οποία επιτρέπει στην Αυστραλία να αποκτήσει πυρηνοκίνητα υποβρύχια συμβατικά οπλισμένα— τοποθετώντας τη χώρα ως ένα ισχυρό νότιο στήριγμα απέναντι στην κινεζική ναυτική προβολή ισχύος.
Για την Ινδία, η οποία δεν διαθέτει SSN σε υπηρεσία (στο παρελθόν είχε μισθώσει υποβρύχια από τη Ρωσία και τώρα σχεδιάζει εγχώρια παραγωγή) και επιχειρεί μόνο τρία SSBN (Arihant, Arighaat και Aridhaman), οι επιπτώσεις είναι σημαντικές.
Καθώς η ναυτική επέκταση της Ινδίας παραμένει αργή, κινεζικά πυρηνοκίνητα υποβρύχια, συμπεριλαμβανομένων σκαφών συλλογής πληροφοριών, διασχίζουν πλέον τακτικά τον Ινδικό Ωκεανό.
Συνολικά, θα μπορούσε κανείς να πει ότι η «σιωπηλή υπηρεσία» στον Ινδο-Ειρηνικό γίνεται πλέον θορυβώδης.
Κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου, ο υποβρυχιακός ανταγωνισμός διεξαγόταν κυρίως στον Ατλαντικό.
Τώρα μετατοπίζεται στον Ινδο-Ειρηνικό, εγείροντας αβεβαιότητες σχετικά με το κατά πόσον η περιοχή θα παραμείνει ελεύθερη και ανοικτή.
www.bankingnews.gr
Ο στρατηγικός ανταγωνισμός μεταξύ Ουάσιγκτον και Πεκίνου φαίνεται να κινείται σε μια πολύ διαφορετική τροχιά — ιδίως κάτω από τα ύδατα του Ινδο-Ειρηνικού.
Προς το παρόν, οι Ηνωμένες Πολιτείες ενδέχεται να διαθέτουν σημαντικό προβάδισμα στον αριθμό των SSN, στην τεχνολογία και στην επιχειρησιακή εμπειρία, όμως η Κίνα καλύπτει γρήγορα τη διαφορά, επεκτείνοντας τις υποβρύχιες δυνατότητές της.
Στην προσπάθειά της να μειώσει το χάσμα με τις ΗΠΑ, η Κίνα έχει εισέλθει σε έναν αγώνα για την απόκτηση υποβρύχιας υπεροχής σε ολόκληρο τον Ινδο-Ειρηνικό, κάτι που θα μπορούσε να διαμορφώσει την αποτροπή, τον έλεγχο της θάλασσας και τη στρατηγική ισορροπία ισχύος για τις επόμενες δεκαετίες.
Για την κυριαρχία στη θάλασσα, τόσο τα SSN όσο και τα SSBN (πυρηνοκίνητα υποβρύχια που φέρουν βαλλιστικούς πυραύλους) διαδραματίζουν κρίσιμους ρόλους.
Τα SSBN παρέχουν πρωτίστως πυρηνική αποτροπή, εξασφαλίζοντας μια αξιόπιστη ικανότητα δεύτερου πλήγματος, ενώ τα SSN είναι ουσιαστικά σχεδιασμένα για αποστολές «κυνηγού-φονέα», συμπεριλαμβανομένων της παρακολούθησης και, εφόσον απαιτηθεί, της εμπλοκής των SSBN του αντιπάλου, καθώς και της συνοδείας ομάδων κρούσης αεροπλανοφόρων (CSG) σε αποστολές ελέγχου της θάλασσας.
Όπως επισημαίνει ο Κορεάτης μελετητής Dongkeun Lee, στο πλαίσιο του Ινδο-Ειρηνικού, οι επιχειρήσεις των SSN μπορούν να ταξινομηθούν ευρέως σε δύο βασικές αποστολές:
(1) αντιμετώπιση των δυνατοτήτων των SSBN και (2) συνοδεία CSG.
Η πρώτη συνδέεται στενά με την πυρηνική αποτροπή, ενώ η δεύτερη αντανακλά την παραδοσιακή λειτουργία της θαλάσσιας ισχύος, δηλαδή τον έλεγχο και την προστασία βασικών θαλάσσιων γραμμών επικοινωνίας (SLOC).
Και οι δύο αποστολές είναι ιδιαίτερα σημαντικές σε αυτό το τμήμα του κόσμου, καθώς τα κύρια σημεία ανάφλεξης της περιοχής, συμπεριλαμβανομένης της Ανατολικής Σινικής Θάλασσας, της Νότιας Σινικής Θάλασσας και του Στενού της Ταϊβάν, αποτελούν όλα θαλάσσιες ζώνες.
Ως εκ τούτου, η διατήρηση αξιόπιστων ναυτικών δυνατοτήτων είναι απαραίτητη τόσο για την ενίσχυση της αποτροπής όσο και για την προώθηση ευρύτερων στρατηγικών στόχων στην περιοχή.
Πύλες κρίσιμης σημασίας
Παρεμπιπτόντως, περίπου το ένα τρίτο της παγκόσμιας ναυτιλιακής κίνησης διέρχεται από τη Νότια Σινική Θάλασσα.
Οι θαλάσσιες πύλες της περιοχής είναι κρίσιμης σημασίας όχι μόνο για την Κίνα, αλλά και για την Ταϊβάν, τη Νότια Κορέα και την Ιαπωνία.
Οι αμερικανικές CSG εξακολουθούν να διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στον έλεγχο και την προστασία αυτών των κρίσιμων SLOC.
Κατά συνέπεια, τα SSN διαδραματίζουν εξίσου κρίσιμο ρόλο στη συνοδεία των CSG. Παρέχοντας φονικές υποβρύχιες δυνατότητες που μπορούν να στοχεύσουν αθόρυβα απειλές σε πολλαπλά πεδία, συμπεριλαμβανομένων στόχων στην επιφάνεια και κάτω από την επιφάνεια, τα SSN μπορούν να εξουδετερώνουν αποτελεσματικά απειλές κατά των αεροπλανοφόρων.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες διατηρούν μόνιμα ένα αεροπλανοφόρο στον Έβδομο Στόλο, ο οποίος εδρεύει στη Γιοκοσούκα της Ιαπωνίας, και είναι σύνηθες να βρίσκονται περισσότερες από μία CSG στην περιοχή οποιαδήποτε δεδομένη χρονική στιγμή.
Η παρουσία των SSN εδώ εξυπηρετεί τόσο την προστασία των αμερικανικών ομάδων αεροπλανοφόρων όσο και τη δημιουργία της δυνατότητας απειλής των κινεζικών πυρηνοκίνητων υποβρυχίων.
Παρομοίως, η Λαϊκή Δημοκρατία της Κίνας αναπτύσσει ταχύτατα τη δική της ικανότητα CSG, με στόχο να αντισταθμίσει εκείνη των Ηνωμένων Πολιτειών στη Νότια Σινική Θάλασσα.
Η ναυτική βάση της Κίνας στο Yulin, στο νησί Χαϊνάν, αποτελεί σημαντικό κέντρο των πυρηνικών υποβρυχιακών δυνάμεών της.
Μέχρι πρόσφατα, η υποβρύχια κυριαρχία έγερνε έντονα υπέρ των ΗΠΑ. Όμως οι συσχετισμοί αλλάζουν γρήγορα.
Αν και το Πολεμικό Ναυτικό των ΗΠΑ εξακολουθεί να προηγείται, με έναν εξ ολοκλήρου πυρηνοκίνητο στόλο 71 ενεργών υποβρυχίων (συμπεριλαμβανομένων 51–53 SSN/SSGN), η Κίνα έχει πλέον ξεπεράσει τη Ρωσία και διαθέτει τον δεύτερο μεγαλύτερο στόλο πυρηνοκίνητων υποβρυχίων στον κόσμο, με κατ’ εκτίμηση 9 έως 12 SSN (όπως τα Type 093 και Type 093A/093B της κλάσης Shang) και 6 SSBN (κλάση Jin, Type 094), φτάνοντας συνολικά περίπου τα 32 ενεργά πυρηνοκίνητα υποβρύχια στο σύνολο των ναυτικών της δυνάμεων, τα οποία επιχειρούν κυρίως στην περιοχή του Ινδο-Ειρηνικού.
Σε πρόσφατη αξιολόγηση του IISS, αναφέρεται ότι η Κίνα ναυπήγησε 10 πυρηνοκίνητα υποβρύχια μεταξύ 2021 και 2025, συνολικού εκτοπίσματος 79.000 τόνων, έναντι 7 αμερικανικών υποβρυχίων συνολικού εκτοπίσματος 55.000 τόνων. Για πρώτη φορά, υποστηρίζεται ότι η Κίνα ξεπέρασε τις ΗΠΑ τόσο σε αριθμό όσο και σε συνολικό τονάζ σε μια περίοδο πέντε ετών.
«Το σημαντικότερο είναι ότι σε αυτά περιλαμβάνονται το έβδομο και το όγδοο Type 094 (Jin), πυρηνικά οπλισμένα υποβρύχια βαλλιστικών πυραύλων (SSBN), τα οποία αποτελούν μέρος της ανάδυσης της πυρηνικής τριάδας του Πεκίνου», αναφέρει η μελέτη του IISS.
Σημειώνεται ότι εμπορικά διαθέσιμες δορυφορικές εικόνες που ελήφθησαν στις αρχές του 2026 έδειχναν συνολικά έξι Type 094, κατανεμημένα μεταξύ του ναυπηγείου Bohai Shipbuilding Heavy Industry Co (BSHIC) στο Huludao, της 1ης Βάσης Υποβρυχίων στο Jianggezhuang, της εγκατάστασης δοκιμών Xiaopingdao και της 2ης Βάσης Υποβρυχίων στον κόλπο Yalong, στο νησί Χαϊνάν.
«Εάν ληφθούν υπόψη επιπλέον σκάφη που είτε βρίσκονταν σε περιπολία αποτροπής είτε παρέμεναν εκτός ορατότητας για εργασίες επισκευής και εκσυγχρονισμού κατά την περίοδο αυτή, είναι σχεδόν βέβαιο ότι η Κίνα ναυπήγησε ένα έβδομο και ένα όγδοο Type-094 το 2024 και το 2025, αντίστοιχα», καταλήγει η μελέτη του IISS.
Εκτός από τα Type 094, το Bohai κατασκευάζει επίσης πυρηνοκίνητα υποβρύχια κατευθυνόμενων πυραύλων (SSGN) για τον Λαϊκό Απελευθερωτικό Στρατό, με τη μελέτη να εκτιμά, βάσει εμπορικά διαθέσιμων δορυφορικών εικόνων της εγκατάστασης και αξιολογήσεων της αμερικανικής κυβέρνησης, ότι εννέα Type 093B (Shang III) έχουν ναυπηγηθεί από το 2022 έως και φέτος.
Παρεμπιπτόντως, τον Μάρτιο του τρέχοντος έτους, ο επικεφαλής των υπηρεσιών πληροφοριών του Πολεμικού Ναυτικού των ΗΠΑ, υποναύαρχος Mike Brookes, κατέθεσε ενώπιον της US-China Economic and Security Review Commission (USCC) ότι η Κίνα πραγματοποιεί μια σημαντική στροφή προς την κατασκευή ενός εξ ολοκλήρου πυρηνοκίνητου στόλου υποβρυχίων, στο πλαίσιο μιας ευρύτερης προσπάθειας ενίσχυσης των δυνατοτήτων της στον υποβρύχιο πόλεμο και επέκτασης της ναυτικής ισχύος ανοικτής θάλασσας.
Σύμφωνα με τον Brookes, το Πολεμικό Ναυτικό του Λαϊκού Απελευθερωτικού Στρατού (PLAN), το οποίο διαθέτει συνολικά περισσότερα από 60 υποβρύχια, συμπεριλαμβανομένων περίπου 50 συμβατικών πετρελαιοηλεκτρικών υποβρυχίων (SSK) και μικρότερου αριθμού SSN και SSBN, μεταβαίνει από τα συμβατικά υποβρύχια σε ένα πρόγραμμα ναυπήγησης που βασίζεται κατά κύριο λόγο στην πυρηνοκίνηση, με στόχο την υποστήριξη παρατεταμένων επιχειρήσεων, της στρατηγικής αποτροπής και της παρεμπόδισης θαλάσσιων οδών.
Ο Brookes επισήμανε επίσης ότι η Κίνα έχει επεκτείνει τις υποδομές παραγωγής υποβρυχίων σε τρία μεγάλα ναυπηγεία, τριπλασιάζοντας τη χωρητικότητα των υπόστεγων ναυπήγησης και υπερδιπλασιάζοντας την παραγωγική ικανότητα, ώστε να διατηρήσει υψηλότερη παραγωγή προηγμένων πυρηνοκίνητων υποβρυχίων καθ’ όλη τη δεκαετία του 2030.
Έως το 2027, προβλέπεται ότι η υποβρυχιακή δύναμη της Κίνας θα φτάσει περίπου τα 70 υποβρύχια, με την προσθήκη έως και έξι SSGN, τριών SSN μικρότερης κλάσης και δύο SSBN, ενώ θα αποσύρονται παλαιότερα κινεζικής και ρωσικής κατασκευής υποβρύχια.
Έως το 2035, η συνεχιζόμενη επέκταση θα μπορούσε να οδηγήσει σε έως και 80 υποβρύχια, περίπου τα μισά από τα οποία θα είναι πυρηνοκίνητα —μια σημαντική αλλαγή στη σύνθεση των δυνάμεων— ενώ οι προβλέψεις για τις αρχές της δεκαετίας του 2040 κάνουν λόγο για περίπου 20–30 νέα SSGN και SSBN.
Επιχειρήσεις ανοικτής θάλασσας
Οι πλατφόρμες αυτές θα σχεδιαστούν εξαρχής για επιχειρήσεις ανοικτής θάλασσας και για διαρκή παρουσία πέρα από την πρώτη νησιωτική αλυσίδα, αντιπροσωπεύοντας μια εξέλιξη στις υποβρύχιες επιχειρησιακές δυνατότητες του Ναυτικού του Λαϊκού Απελευθερωτικού Στρατού.
Η Κίνα πιθανότατα θα διαθέτει μια πιο επιβιώσιμη και πολυπληθή δύναμη υποβρυχίων βαλλιστικών πυραύλων, εξοπλισμένη με SLBM μεγαλύτερου βεληνεκούς και υψηλότερης ακρίβειας, επιτρέποντας περιπολίες σε προπύργια πλησιέστερα στα εγχώρια ύδατα, ενώ παράλληλα θα διατηρεί σε κίνδυνο την αμερικανική επικράτεια.
Αναμένεται ευρύτερη ανάπτυξη πυραύλων μεγάλου βεληνεκούς, δυνητικά υπερηχητικών, κατά πλοίων και εναντίον χερσαίων στόχων από υποβρύχιες πλατφόρμες, μαζί με πιο εξελιγμένες τορπίλες και μη επανδρωμένα οχήματα για αποστολές ISR, ναρκοπόλεμο και κρούση.
Σημαντικές επενδύσεις σε αισθητήρες του θαλάσσιου πυθμένα, υποβρύχια καλώδια και μη επανδρωμένα συστήματα θα ενισχύσουν την επίγνωση της κατάστασης από την πλευρά της Κίνας, δημιουργώντας παράλληλα ευπάθειες για τις ΗΠΑ και τους συμμάχους τους σε περίπτωση κρίσης ή σύγκρουσης.
Ο Ινδο-Ειρηνικός θα παραμείνει η κύρια περιοχή εστίασης του Ναυτικού του Λαϊκού Απελευθερωτικού Στρατού, όμως έως το 2040 είναι πιθανές οι τακτικές αναπτύξεις υποβρυχίων στον Ινδικό Ωκεανό, στις προσεγγίσεις της Αρκτικής και, πιθανώς, στον Ατλαντικό, προειδοποιεί ο Brookes.
Ωστόσο, όπως σημειώθηκε παραπάνω, το Πολεμικό Ναυτικό των ΗΠΑ διαθέτει σήμερα ανώτερες δυνατότητες ακουστικής απόκρυψης, πολεμική εμπειρία και ιδιαίτερα προηγμένα SSN κλάσης Virginia.
Όμως, όπως είχε εξηγήσει παλαιότερα το EurAsian Times, οι ΗΠΑ έχουν συσσωρευμένες παραγγελίες 12 υποβρυχίων κλάσης Virginia, επιπλέον τριών υποβρυχίων βαλλιστικών πυραύλων κλάσης Columbia.
Ο ρυθμός παραγωγής, 1,2 υποβρύχια ετησίως, υπολείπεται κατά πολύ των απαιτούμενων 2,33 ετησίως για την κάλυψη των δικών τους αναγκών αλλά και εκείνων των συμμάχων τους.
Στο πλαίσιο της συμφωνίας AUKUS, προβλέπεται ότι οι ΗΠΑ θα παραχωρήσουν τουλάχιστον τρία υποβρύχια κλάσης Virginia στην Αυστραλία στις αρχές της δεκαετίας του 2030.
Μόνο τρία αμερικανικά ναυπηγεία μπορούν να κατασκευάσουν πυρηνοκίνητα επιθετικά υποβρύχια (Groton, Κονέκτικατ• Quonset Point, Ρόουντ Άιλαντ• και Newport, Βιρτζίνια). Μόνο δύο από αυτά είναι αυτή τη στιγμή λειτουργικά.
Ενώ η αμυντική βιομηχανική βάση των ΗΠΑ βρίσκεται υπό σοβαρή πίεση, τα κινεζικά ναυπηγεία φέρεται να παρουσιάζουν καλύτερες επιδόσεις. Με περίπου 9 παλαιότερα σκάφη Shang I/II, καθώς και κατ’ εκτίμηση 16 κύτη Type 093B σε υπηρεσία, σε δοκιμές ή υπό κατασκευή, η Κίνα φέρεται να διαθέτει τη μεγαλύτερη σειρά SSN που βρίσκεται υπό κατασκευή οπουδήποτε στον κόσμο.
Το Type 093B φέρεται να διαθέτει σύστημα κάθετης εκτόξευσης για 24 αντιπλοϊκούς πυραύλους cruise YJ-12/YJ-18 και έξι τορπιλοσωλήνες, μετατοπίζοντας την Κίνα από τις συγκρούσεις με τορπίλες σε πλήγματα μεγάλου βεληνεκούς.
Τρία θεμελιώδη δεδομένα
Στον Ινδο-Ειρηνικό, ο υποβρύχιος ανταγωνισμός φαίνεται να αλλάζει τρία θεμελιώδη δεδομένα.
Πρώτον, η εποχή της αδιαμφισβήτητης υποβρύχιας κυριαρχίας των ΗΠΑ έχει τελειώσει.
Τα αμερικανικά SSN κυνηγούσαν επί μακρόν τα κινεζικά SSBN μέσα στα προπύργιά τους, διατηρώντας ευάλωτη την αποτρεπτική ικανότητα του Πεκίνου.
Τώρα, όμως, η Κίνα μπορεί να διατηρεί συνεχείς περιπολίες αποτροπής στη θάλασσα από τον κόλπο Yalong του Χαϊνάν, προστατευόμενες από τον στόλο επιφανείας και αισθητήρες του θαλάσσιου πυθμένα.
Αυτό αναγκάζει τα αμερικανικά SSN να επιχειρούν πλησιέστερα στα κινεζικά ύδατα, με μεγαλύτερο κίνδυνο, επιβαρύνοντας σημαντικά τους πόρους ανθυποβρυχιακού πολέμου (ASW).
Δεύτερον, η εξάπλωση αθόρυβων κινεζικών SSN με VLS —τουλάχιστον έξι κύτη SSGN που έχουν ναυπηγηθεί τα τελευταία πέντε χρόνια με συστήματα κάθετης εκτόξευσης, τα οποία θα μπορούσαν να εκτοξεύουν αντιπλοϊκούς πυραύλους υψηλής ταχύτητας, όπως έχει παρουσιαστεί στο Πεκίνο— σημαίνει ότι κάθε αμερικανικό αεροπλανοφόρο που εισέρχεται στο Στενό της Ταϊβάν ή στη Νότια Σινική Θάλασσα αντιμετωπίζει πλέον μια υποβρύχια πυραυλική απειλή από πολλαπλούς άξονες.
Το ασφαλές καταφύγιο του αεροπλανοφόρου πέρα από την πρώτη νησιωτική αλυσίδα, όπως θεωρούνταν μέχρι τώρα, δεν είναι πλέον ασφαλές.
Τρίτον, η ταχεία ναυτική επέκταση της Κίνας έχει μεταβάλει θεμελιωδώς το τοπίο ασφαλείας στον Ινδο-Ειρηνικό, ωθώντας την Αυστραλία και την Ιαπωνία να αναπτύξουν επιθετικά στρατηγικά αντίβαρα.
Αντί να ενεργούν μεμονωμένα, η Καμπέρα και το Τόκιο έχουν στραφεί προς πολυμερείς, περιορισμένου αριθμού μελών, συμμαχίες ασφαλείας, στρατιωτικό εκσυγχρονισμό και διαφοροποίηση των αλυσίδων εφοδιασμού, με στόχο να αντισταθμίσουν την αυξανόμενη ναυτική κυριαρχία του Πεκίνου.
Η Αυστραλία και η Ιαπωνία, μαζί με τις Ηνωμένες Πολιτείες και τις Φιλιππίνες, έχουν θεσμοθετήσει μια ομάδα ασφαλείας σχεδιασμένη ρητά για την αντιμετώπιση των επιθετικών κινήσεων του Πεκίνου στη Νότια και την Ανατολική Σινική Θάλασσα.
Η συμμαχία αυτή επικεντρώνεται σε κοινές θαλάσσιες περιπολίες, ανταλλαγή πληροφοριών και διαλειτουργικότητα των ενόπλων δυνάμεων, με στόχο τη διασφάλιση της ελευθερίας ναυσιπλοΐας σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο.
Καθοδηγούμενη από την ανάγκη προβολής ισχύος στις εκτεταμένες βόρειες προσεγγίσεις της, η Αυστραλία έχει αναδιαμορφώσει ριζικά την αμυντική της στάση.
Στον πυρήνα αυτής της προσπάθειας βρίσκεται η συμφωνία AUKUS —η οποία επιτρέπει στην Αυστραλία να αποκτήσει πυρηνοκίνητα υποβρύχια συμβατικά οπλισμένα— τοποθετώντας τη χώρα ως ένα ισχυρό νότιο στήριγμα απέναντι στην κινεζική ναυτική προβολή ισχύος.
Για την Ινδία, η οποία δεν διαθέτει SSN σε υπηρεσία (στο παρελθόν είχε μισθώσει υποβρύχια από τη Ρωσία και τώρα σχεδιάζει εγχώρια παραγωγή) και επιχειρεί μόνο τρία SSBN (Arihant, Arighaat και Aridhaman), οι επιπτώσεις είναι σημαντικές.
Καθώς η ναυτική επέκταση της Ινδίας παραμένει αργή, κινεζικά πυρηνοκίνητα υποβρύχια, συμπεριλαμβανομένων σκαφών συλλογής πληροφοριών, διασχίζουν πλέον τακτικά τον Ινδικό Ωκεανό.
Συνολικά, θα μπορούσε κανείς να πει ότι η «σιωπηλή υπηρεσία» στον Ινδο-Ειρηνικό γίνεται πλέον θορυβώδης.
Κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου, ο υποβρυχιακός ανταγωνισμός διεξαγόταν κυρίως στον Ατλαντικό.
Τώρα μετατοπίζεται στον Ινδο-Ειρηνικό, εγείροντας αβεβαιότητες σχετικά με το κατά πόσον η περιοχή θα παραμείνει ελεύθερη και ανοικτή.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών